مدیر سایت - سایت جهان اسب - سایت جهان اسب http://irhorseworld.org Mon, 20 Nov 2017 15:30:37 +0000 fa-ir اسب نژاد استراخان http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/731-astrakhan-horse.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/731-astrakhan-horse.html اسب نژاد استراخان

زادگاه: مغولستان

شرح:

اسب نژاد استراخان که اصطلاحا کالمیکسکایا و کالمیک هم نامیده می شود، یکی از نژادهای وابسته به گروه اسبهای مغول است که در قلمروی رودهای ولگا و اورال زاده شده است. متاسفانه این نژاد اسب در خطر انقراض قرار دارد.

ریشه:

نژاد کالمیک در قرن هفدهم میلادی توسط اهالی کالمیک از زونگاریا به روسیه آورده شد. این نوع اسب به عنوان حیوانی به رنگ روشن و اندام متوسط توصیف شده که بسیار سرسخت بوده و گامهای پرسرعتی دارد. این اسبها شبیه اسبهای قرقیز هستند، با این تفاوت که درشت تر از آن هستند و پاهای بلندتری دارند.

 اسب نژاد استراخان

کشش انتخابی اسب استراخان در حدود سال 1943 متوقف شد و از آن زمان، پیونهای بین نژادی زیادی باعث تغییر چشمگیر خط خونی این نژاد شد.

استراخان امروزی

در سال 1986، یکی از دانشگاه های محلی پرورش دام تلاش کرد تعداد اعضای این نژاد اسب را تعیین کند. این مرکز یک گله انحصاری از اسبهایی از این نژاد که به نظر خالصتر می رسیدند در منطقه شرق ایجاد کرد. از بین 2000 راس اسب، فقط 500 راس برای راه اندازی مزرعه پرورش اسب جهت حفظ این نژاد مناسب تشخیص داده شدند.

ویژگیها

متوسط قد: 14.2 تا 15 وجب

می تواند برای اسبدوانی اسب تندرویی باشد

ویژگیهای بدنی

طبیعت سرسخت

نیمرخ رومی

گردن کوچک

پشت کوتاه و محکم

پاهای خوش فرم

سم محکم و صاف

خلق و خو

آرام و دارای طبیعت مطیع و سر به راهی است.

این نژاد اسب به کندی به بلوغ می رسد و رشد کامل آن 6 سال طول می کشد.

استفاده

سواری، حمل و نقل، کار

 

اختصاصی جهان اسب

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Tue, 16 Jun 2015 00:43:25 +0000
اسب کرد، ثروتی ارزشمند در کردستان http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/645-kurdish-horse-in-iran.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/645-kurdish-horse-in-iran.html اسب کرد، ثروتی ارزشمند در کردستان

اسب کردی ثروت ناشناخته است؛ استان کردستان دارای ثروت های ناشناخته فراوانی است که یکی از آنها اسب اصیل نژاد کردی است.

به گزارش جهان اسب از باشگاه خبرنگاران، این گونه جانوری نجیب هزاران سال است در جنگ ها و آیین و مراسم مختلف در کنار مردمان مناطق کرد نشین قرار داشته و در گوشه و کنار این خطه آثار تاریخی فراوانی را می شود یافت که تصاویر و پیکره های اسب در آن وجود دارد.

عبدالمومن مردوخ از کسانی که عمری است در امر نگهداری و پرورش اسب کردی فعالیت می کند در این باره می گوید: گونه ارزشمند اسب کردی یکی از نژاد های اصیل اسب ایرانی است که به گفته دانشمندان و دیرینه شناسان از ایران به بین النهرین و کشورهای عربستان ومصر برده شده و اسب عرب امروزی ، از اسب کردی تکثیر شده است.

اسب زیبای کردی ویژگی های ظاهری منحصر به فردی دارد که چشم هر بیننده ای را نوازش می دهد و از آن جمله می توان به اندامی عضلانی، دست و پای محکم، گردنی قوی ، پیشانی برجسته و در رنگ های مختلف اشاره کرد که با این ویژگی یکی از ایده ال ترین نژاد های اسب برای ورزش چوگان است.

داشتن این نژاد از گذشته های دور تاکنون برای خانواده ها مایه فخر و مباهات بوده و هست.

میهمی دبیر هیات سوارکاری استان کردستان می گوید: درحال حاضر حدود دوهزار اسب در این استان وجود دارد که 5 درصد این اسبها از نژاد اصیل کردی هستند و این زنگ خطری برای بقای اصیل ترین اسب ایرانی است.

غلامی یکی از پرورش دهندگان اسب کردی گفت: متأسفانه بسیاری از کسانی که این نوع اسب را خریداری می کنند به علت عدم آگاهی و اختلاط غیر علمی و اتفاقی با نژادهای غیر اصیل و ناخالص آنها را به نابودی می کشانند.

در چند سال گذشته اقداماتی برای شناسایی و حفظ اسب اصیل کردی در استان کردستان آغاز شده است که از آن جمله می توان به تهیه شناسنامه و میکروچیپ گذاری در درون بدن اسب نام برد.

میکرو چیپ ، تراشه ای الکترو نیکی به طول چهار میلی متر است که با سرنگ های مخصوص در گردن اسب کار گذاشته می شود و در آن کد ویژه و اختصاصی آن اسب وجود دارد.

کارشناسان در هر کجای جهان می توانند با استفاده از دستگاه میکروچیپ خوان این کد را خوانده و پس از مراجعه به سایت وزارت جهاد کشاورزی کشورمان و با کمک همان کد اطلاعات اسب ازجمله گروه خونی ، اسم صاحب اسب ، مشخصات ظاهری همچون رنگ ، ارتفاع و غیره را بدست آورند و بر اساس آن برنامه ریزی کنند.

به نظر می رسد همکاری متقابل ومسئولانه سازمانهای مرتبط وتامین اعتبار مناسب عمده ترین الزامات برنامه های شناسایی ،حفظ وتکثیر این نژاد اصیل اسب در استان کردستان است که لازم است به صورت جدی تر مورد توجه قرار گیرد. 

در همین راستا پروفسور ارنست بیلی از متخصصان ژنتیک و استاد ژنتیک دانشگاه کنتاکی آمریکا امسال در استان کردستان حضور یافت تا با بررسی ویژگی‌های اسب کردی مقدمات لازم برای ثبت این نژاد در دنیا به انجام برسد.

محقق ژنتیک دانشگاه کنتاکی آمریکا، اسب کردی را بسیار زیبا می‌داند و با بیان اینکه تاکنون نظیر آن را در هیچ کجای جهان مشاهده نکرده‌ام، می‌گوید: چنین تیپیکی در اسب منحصر به فرد است.

رییس هیئت سوارکاری استان کردستان با تأکید بر اینکه اسب کرد دارای چند تیره مختلف است، ثبت جهانی این نژاد را موجب رشد در زمینه صنعت اسب می‌داند و می‌گوید: این صنعت جزو صنعت‌های برتر دنیا است و متأسفانه در حال حاضر اسب کرد سهمی در این بازار سودآور ندارد.

عضو کمیته استقامت کشور با تأکید بر اینکه می‌توان در پرورش اسب به خوبی بهره اقتصادی را شاهد بود، بیان کرد: در حال حاضر کره اسب عرب، قیمتی بین پنجاه تا دویست میلیون تومان دارد و در صورتی که اسب کردی ثبت جهانی شود می‌تواند، حتی از این مبلغ نیز بیشتر در بازارها سودآوری داشته باشد.

وی، هزینه صرف شده برای پرورش هر اسب از نژاد کرد را پانزده میلیون تومان عنوان می‌کند و می‌افزاید: صادرات اسب از دیگر موضوعاتی است که می‌توان با توجه به آن صرفه اقتصادی را دنبال کرد.

اسب کردی یکی از ثروتهای ارزشمند مناطق کرد نشین است و در صورت توجه به آن، می توان از این حیوان نجیب برای درآمد زایی وجذب توریست استفاده کرد موضوعی که شاید در استانهای کرد نشین همچون کردستان مورد غفلت واقع شده است.

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Mon, 22 Dec 2014 00:27:04 +0000
تیز، مقاوم و شجاع: اسب نژاد آخال تکه http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/629-akhl-teke-horse-breed.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/629-akhl-teke-horse-breed.html تیز، مقاوم و شجاع: اسب نژاد آخال تکه

معرفی:

اسب نژاد آخال تکه ظاهری شبیه سگهای تازی دارد و با پوستی درخشان و حالت متالیکش جزو نژادهایی است که به راحتی شناخته می شود. اسب نژاد آخال تکه دارای سرعت بالا و مقاومت زیاد در هوای گرم است، طوری که انگار برای این کار ساخته شده است.

اصل و نسب:

ریشه اسب آخال تکه به بیش از 3000 سال قبل بر می گردد. آخال تکه از نوادگان اسبهای باستانی Scythian بشمار می رود و "تکه" (Teke) نام قبیله ای است که در آبادی آخال (Akhal) زندگی می کرده است. اسب آخال تکه از همان زمان دارای بدنی بلند و باریک با رنگ پوستی خیره کننده حاصل زندگی سخت در دشتها بود. منابع محدود و حیوانات شکارچی باعث شدند این اسبها گردنی بلند، پاهایی باریک و پوستی با رنگ طبیعی طلایی پیدا کنند.

وقتی پرورش کنترل شده اسب آغاز شد، جداسازی شدید و پرورش سنتی این نژاد باعث شد خط خونی آخال تکه تقریبا خالص باقی بماند. قبیله تکه همیشه کوچ نشین بودند و اسبهایشان به سرعت و مقاومت در جنگها معروف بودند. به مرور زمان، اسبها به ملاک مسلم ثروت و مکنت تبدیل شدند، به خاطر همین همیشه از آنها به خوبی مراقبت شده و مثل اعضای خانواده با آنها رفتار می شود.

اسب نژاد آخال تکه

تحولات تاریخی

با اینکه شاید پرورش اسب آخال تکه زمانی به شیوه کاملا سنتی انجام می شد، اما این نژاد بسیار مورد توجه روسی ها نیز قرار گرفت. در طی اشغال روسیه، مالکان خصوصی از مالکیت حیواناتشان محروم شدند و این حیوانات به مزارع پرورش اسب بزرگی که در اختیار دولت بود انتقال پیدا کردند. خیلی از مالکین ترجیح دادند به جای چشم پوشیدن از داراییهای ارزشمندشان، از کشورشان فرار کنند.

بعدها مقرر شد که حیواناتی که به مزارع پرورش اسب برده شده اند باید برای تامین غذا سلاخی شوند. به خاطر همین، پرورش-دهندگان تا جایی که می توانستند اسبها را به سرزمینهایی که محل زندگی اصلی شان بود بردند و آزاد کردند. این کار دلسوزانه آنها بود که نژاد اسب آخال تکه را از نابودی حفظ کرد.

یک سفر طولانی

در سال 1935، 15 راس اسب آخال تکه در یک سفر طولانی 84 روزه پیاده مسافت 1800 مایل از عشق آباد تا مسکو رانده شدند. هدف از این کار، نشان دادن قدرت و مقاومت استثنایی این اسبها به استالین (رهبر وقت روسیه) بود، به این امید که او اجازه دهد پرورش این اسب ادامه پیدا کند. خوشبختانه این تدبیر موثر افتاد.

آخال تکه مدرن

آخال تکه های مدرن با اجدادشان تفاوت زیادی ندارند، تا حد زیادی به خاطر اینکه قبایل آنها همیشه به آنها عشق می ورزیدند و در پی پرورش آنها بودند. در سال 1991، ترکمنستان آزاد شد و پرورش اسب به عنوان یکی از دغدغه های ملی این سرزمین مطرح شد و حتی به شکل یک هنر، اعتبار زیادی پیدا کرد. آخال تکه هم به عنوان یک گنجینه ملی معرفی شد و تصویر دوست داشتنی آن، مهر دولتی را زینت بخشید.

اسب آخال تکه روی مهر دولتی ترکمنستان

امروزه دوستداران اسب نژاد آخال تکه می توانند آن را در همه نقاط جهان پیدا کنند و تعداد اصطبلهایی که این نژاد را پرورش می-دهند رو به افزایش است. آخال تکه یکی از نژادهای ارزشمند و بسیار مورد احترام اسب است، چرا که آخرین بازمانده های عظمت و شکوه ترکمنستان است.

ویژگیهای اسب نژاد آخال تکه

ارتفاع متوسط: 14.2 تا 16 وجب

طرز راه رفتن:

نرم و طبیعی

سرعت و استقامت بسیار زیاد

قوی و دارای قدمهای محکم و مطمئن

اسب آخال تکه

ویژگیهای فیزیکی:

سر بلند و سبک

چشمان کشیده و تاثیرگذار

گردن بلند و باریک با یال کوتاه و نرم

سینه باریک و پشت کشیده

پاهای باریک و بلند

رنگهای رایج:

تمام رنگها، اما رنگ ارجح آن طلایی کمرنگ است

خلق و خو:

بسیار پرانرژی

بسیار حساس

قوی و شجاع

تیز و باهوش

 

اختصاصی سایت جهان اسب (دنیای اسب سابق)

خوانندگان عزیز لطفا توجه داشته باشند که مطالب مربوط به نژادهای اسب ترجمه شده از سایتهای معتبر است.

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Wed, 12 Nov 2014 10:42:55 +0000
اسب اصيل خوزستان http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/435-khoozestan-asil-horse.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/435-khoozestan-asil-horse.html اسب اصيل خوزستان

اساطير و افسانه هاي نژاد عرب با گذشت هر سده رشد يافته ، پر و بال بيشتري گرفتند : داستانهايي از دلاوريها ، شجاعتها ، پايداريها ، سلسله هاي توانمند و دودمانهاي بسيار.

باورهاي مذهبي ، خرافات و سنتها همه به طبيعت نژاد عرب ، شكل و رنگ آن تاثير گذاشتند .

 

باور بر اين بود كه تحدب و برجستگي روي پيشاني حامل رحمت خداوند ( الله ) بود .
بنابراين هرچه تحدب پيشاني بيشتر بود يا به عبارتي جبه بزرگتر بود، رحمات بيشتري شامل حال صاحبان اين اسبان مي شد.
گردن بزرگ كماندار با سينه بلند نشان شجاعت بود . در حاليكه دم افراشته ، باشكوه و پر جلوه نشان دهنده غرور و افتخار . اينها ويژگيهايي بودند كه ارجمند شمرده مي شدند و بنابراين صاحبان اسبان عرب با دقت بسيار اسبان خود را براي نژاد گيري و پرورش نسل گزينش مي كردند . با توجه به قسمتي از مفاهيم مذهبي كه مربوط به اسب عرب بوده و همچنين سهمي كه اسب عرب در بدست آوردن ثروت و امنيت قبايل داشت ، اين نژاد در انزوا و به دور از ديگر نژادها پرورش يافته و شكوفا شد . پاكي و خلوص نژادهاي استفاده شده و رسومات و سنتي كه براي پرورش قرار داده بودند ، باعث شد كه نژاد عربي خالص ( اصيل ) بماند و درست همانطور و به همان شكلي كه ازطرف خداوند انتخاب شده بود جلوه گر شود .

 

در قبايل عرب ، هر تلاقي با خونهاي خارجي موجود در كوهها و شهرهايي كه صحرا را احاطه كرده بودند اكيداً ممنوع بود .

در حاليكه ديگر نژادهاي صحرا در آفريقاي شمالي و محدوده هاي اطراف صحراهاي بزرگ پرورش مي يافتند ، از نظر اعراب آن اسبان هيچ ارزشي نداشتند .
اعراب عقيده داشتند كه خون اسبان تركها و اجنبيهاي وحشي قطعاً با خون اصيل و پاك اسبان عرب فرق داشته و از اين رو اعراب مغرور با ديده حقارت به نژادهاي ديگر مي نگريستند . اسبهاي عربي در ابتدا وسيله اي براي جنگيدن بودند ( همانطور كه از اسبها در اكثر جوامع آن روزگار براي جنگيدن استفاده مي شد ) يك مركب و سوار خوب مي توانست به راحتي به قبيله دشمن حمله كرده و گله هاي گوسفندان ، شتران و بزهايشان را گرفته و آنها را به ثروت قبيله خود بيفزايند چنين يورشي تنها زماني موفق بود كه مهاجمين مي توانستند با سرعت و به طور ناگهاني حمله كرده و به سرعت نيز فرار كنند . در اين ميان ماديانها بهترين مركبها براي گروههاي يورش و تاخت و تاز كننده بودند ، چرا كه بر خلاف زيانها ، با شيهه كشيدن براي اسبهاي قبيله دشمن ، آنها را از وجود خود در آن نزديكي آگاه نمي كردند .

 

بهترين ماديانهاي جنگي دلاوريها و شجاعتهاي خود را در نبردهاي سنگين به نمايش مي گذاردند . جايي كه با وجود خشم ، خشونت ، نيزه هاي در حال پرتاب و بار سنگيني كه حمل مي كردندكمر خم نكرده و ابراز خستگي نمي كردند .

در طي قرنها ، قبايلي كه در سالها صحراهاي شمال ( سوريه كنوني ) را سير مي كردند به عنوان ، بهترين ، شايسته ترين پرورش دهندگان اسبان عالي شناخته شدند . در چنين زماني هيچ هديه اي بزرگتر ، با ارزشتر و گرانبهاتر ازيك ماديان عرب نبود . خانواده ماديانها يا نژادها عموماً براساس نام قبيله يا شيخي كه آنها را پرورش مي داد نامگذاري مي شدند . باديه نشينان بيش از هر چيز براي نژادهاي خالص و پاك ارزش قائل بودند.

اختصاصی دنیای اسب

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Tue, 08 Mar 2011 02:43:35 +0000
اسب عرب http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/434-arab-horse.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/434-arab-horse.html اسب عرب

اسب باديه نشينان صحرا:

قرنها پيش (جائي در صحراهاي خشن و نامهربان خاورميانه) يك نژاد از اسب به وجود آمد كه تاثير قدرتمندي كه اين نژاد به دنياي اسب گذاشت، ما فوق تصور همگان بود.

درميان علفهاي شيرين مرغزارهاي بياباني، درطول دو رودخانه دجله و فرات دركشورهايي كه امروزه به نامهاي سوريه ، عراق و ايران شناخته مي شوند و در ديگر قسمتهاي شبه جزيره عربستان ، اين اسب مقاوم و صميمي پرورش يافت كه به نام اسب عربي شناخته شد.

براي ملل اسلامي ، اسب عرب به عنوان هديه اي از طرف خداوند بود. هديه اي براي حرمت كردن و ستايش. چرا كه اسب از ارج و قرب بالائي برخوردار بود.

 

سالها قبل از اينكه اروپائيان از وجود اين اسب آگاه شوند ، اسبان صحرا به عنوان الزامي براي بقاء مردم باديه نشين جلوه گر شده بودند ، بطوريكه رئيس هر قبيله مي توانست تاريخ شفاهي هر خانواده از اسبان خود را نقل كند ، همانطور كه مي توانست تاريخ هر خانواده از قبيله خود را بازگو كند .

قبايل زيادي هم بودند كه تنها يك نژاد خالص اصلي را در گله خود داشتند . پنج خانواده اصلي و مشهور اسبان عرب كه نژاد الخمسه (Al khamsa) را تشكيل مي دادند شامل: كهيلان ، سگلاوي، ابيان، همداني و هدبان مي شدند.

هر نژاد، وقتي به صورت خالص نژادگيري مي شد، صفات و مشخصات خاصي را در فرزندان خود بسط مي داد كه قابل شناسائي و تشخيص بودند. مثلاً

1- نژاد اصيل كهيلان را با ويژگيهايي چون سينه عميق ، قدرت عضلاني و اندازه مي شناختند كه اكثراً اندازه يك اسب خالص تا 15 وجب بود. نژاد كهيلان اسبهايي داراي سرهاي كوتاه ، پيشاني مسطح و فكهاي پائين بودند و رنگهاي اصلي آنها خاكستري و شاه بلوطي بود.

2- نژاد اصيل سگلاوي بيشتر داراي صفت سرعت در حركت بودند تا مقاومت و تحمل ،اسبهاي نژاد سگلاوي داراي استخوانهاي مناسب و صورت و گردن كشيده تر از نژاد كهيلان بودند . حداكثر ارتفاع ثبت شده براي نوع اصيل اين نژاد حدود 5/14 وجب و رنگ رايج در اين اسبها كهر بود.

3- نژاد عبيان به سگلاوي بسيار شبيه است. اسبان خالص معمولاً داراي كمرهاي بلندتري نسبت به اسب عرب نمونه بودند. آنها اسبان كوچكي بودند كه به ندرت ارتفاعي بيش از 2/14 داشتند و رنگ رايج در اين نژاد عموماً خاكستري بود كه كله هاي سفيد بيشتري نسبت به ديگر نژادها در آنها ديده مي شد.

4- اسبهاي نژاد همداني معمولاً به عنوان اسبهايي پهن ، نه چندان زيبا مطرح شده بودند ، با هيكل و اندام تنومند و عضلاني ، اين اسبها داراي استخوان بندي بزرگ بودند. سرهايي داشتند كه از نيمرخ عموماً مسطح بوده ، فاقد برجستگي جبه بود . همداني از نظر جبه يكي از بزرگترين نژادها و شاخه هاي الخمسه بود كه تا ارتفاع 2/15 وجب رشد مي كرد. رنگهاي اصلي در اين نژاد نيله و كهر بود.

5- نژاد هدبان نمونه كوچكي از همداني بود كه در چندين ويژگي از جمله استخوانبندي بزرگ و بدن عضلاني با اسب همداني شريك است . همچنين از صفات مشخصه اسبهاي هدبان، دارا بودن طبيعت فوق العاده آرام و نجيب است. حداكثر قد آنها تاارتفاع 3/14 وجب گزارش شده است و بيشتر به رنگهاي قهوه اي و كهر ديده مي شوند و درصورت وجود، لكه هاي سفيد موجود در بدن آنها بسيار كم است.

اختصاصی سایت جهان اسب (دنیای اسب سابق)

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Tue, 08 Mar 2011 06:14:29 +0000
چهار تيپ اصلي اجداد اوليه اسبهاي امروزي http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/432-four-types-of-ancestors-of-today-horses.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/432-four-types-of-ancestors-of-today-horses.html چهار تيپ اصلي اجداد اوليه اسبهاي امروزي

تيپ اول
اسبچه هايي با جثه كوچك (ارتفاع بطور متوسط 120 سانتيمتر ) و اندام حركتي كوتاه و سم هاي سخت و پوشش بدني ضخيم ، با شرايط زيستي در جنگلها .

اين حيوانات عمدتاً با شرايط جغرافيايي اروپاي غربي و مخصوصاً شمال آن ناحيه تطابق يافتن ،به لحاظ ظاهري داراي نيمرخ صاف ، گوشهاي كوچك و يال و دم كم پشت و اكثراً به رنگهاي كهر و قهوه اي مشاهده ميشده اند و شباهت زيادي با اسبچه هاي امروزي اكسمور داشته اند.

تيپ دوم
دسته ديگري از اجداد اسبهاي امروزي و نيز نوعي اسبچه كوچك و قوي با سري زمخت بوده اند كه در دشتهاي حد فاصل مغولستان و چين مي زيسته اند و به لحاظ ارتفاع از اسبچه هاي گروه نخست كمي بلندتر بوده اند و داراي يال و دمي پر پشت بوده و موي يال آن به حالت ايستاده بوده است . اين دسته داراي نيمرخ عمدتاً برجسته و گوشهاي نسبتاً بلند بوده اند .
اسب وحشي پرزوالسكي با 66 كروموزوم كه امروزه به تعداد بسيار اندك نگهداري و حفظ مي شوند شباهت زيادي به اين دسته دارند .

تيپ سوم
اين تيپ از اجداد اسبهاي امروزي است كه عمدتاً در نواحي آسياي مركزي استقرار داشته اند كه قامتي بلند ( حدود 150 سانتيمتر ) و اندامي كشيده ، يال و دم كم پشت ولي نسبتاً بلند ، سر و گردن كشيده و سبك و شباهت بسيار زيادي به اسبهاي تركمني امروزي داشته اند .

تيپ چهارم
در اين دسته اسبچه هايي كوچك و ظريف جثه مد نظر بوده اند كه عمدتاً در نواحي غربي آسيا در حوالي بين النهرين ، سوريه و احتمالاً بخش هايي از شمال آفريقا مي زيسته اند .

 

ضمن آنكه از سمت شمال از حضور اين اسبها در حد فاصل درياچه خزر و درياي سياه نيز شواهدي به دست آمده است .
از ويژگيهاي اين گروه ، مقاوم بودن نسبت به گرما و پر طاقت بودن حيوان است .

سر كوچك ، منحزين بزرگ ، گردن نسبتاً كوتاه ، استخوان بندي ظريف ، يال و دم پر پشت و لطيف و بالا بودن محل اتصال مهره هاي دم و لگن اين احتمال را افزايش مي دهد كه اين گروه از اجداد اسبهاي عرب امروزي مي باشند . البته اسبچه خزر كه بيش ترين پراكندگي را در سواحل جنوبي درياي خزر دارد نيز شباهت هاي بسيار زيادي به اين گروه از اسب ها دارد.

اختصاصی دنیای اسب

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Tue, 08 Mar 2011 02:49:17 +0000
تكامل اسب http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/431-horse-evolution.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/431-horse-evolution.html تكامل اسب

در سال 1840 ميلادي ريال در جست و جوي شناسايي اجداد اسبهاي امروزي در حومه لندن و در سال 1870 ميلادي در بستر رودخانه ي ونير در وايومينگ آمريكا ، سنگواره هاي مشابهي به دست آمد كه متعلق به دوران ائوسن ، يعني دومين دوره از دوران سوم زمين شناسي بود ...

پس از بررسي مشخص شد كه اين سنگواره ها متعلق به نخستين اسب موجود بر روي زمين است .
نام علمي ائو هيپوس براي اين سنگواره انتخاب شد .

اين سنگواره به 60 تا 85 ميليون سال پيش بر مي گردد و انتخاب اين نام براي آن به دليل شباهت به روباه يا خرگوش است كه چهار انگشت در اندامهاي حركتي جلويي و سه انگشت در اندام هاي حركتي عقبي داشته و حدود 40 تا 45 سانتي متر قد داشته است . همچنين دندان هاي ان نشان دهنده آن است كه علف خوار بوده و از برگ درختان استفاده مي كرده است . در آن زمان هواي كره زمين گرم و سطح آن باتلاقي بوده و وزن كم حيوان ، امكان زيست در اين شرايط را فراهم مي كرده است.

سنگواره هاي يافت شده در دوره ائوهيپوس كه به آنها اوروهيپوس گفته مي شود بيانگر ايجاد تغييراتي در ساختمان اسب مي باشد كه از آن جمله مي توان افزايش قد چند سانتي متري و وجود دندانهاي آسيا را بيان كرد . علت اين تغييرات بعد از چند ميليون سال را مي توان ناشي از پائين آمدن درجه حرارت ، خشك شدن باتلاق ها و پوشيده شدن زمينها از مرتع دانست.

 

در اواخر دوره ائوسن ، حيواني در اروپا زندگي مي كرده كه نسل آن زود از ميان رفته و در دوره اوليگوسن اثري از ان نيست . اين حيوان شباهت زيادي به ائوهيپوس داشته و نام اپي هيپوس را به خود گرفته است . كاملاً معلوم نيست كه اسب هاي پيدا شده در دوره هاي بعد ، از نسل اپي هيپوس هستند يا ائوهيپوس ، ولي به هر حال با شروع دوره اوليگوسن نوعي از اسبها از نسل يكي از اين دو حيوان بر روي زمين پيدا شده كه با صراحت مي توان گفت اجداد اسبهاي بعدي بوده اند . نام اين اسب فروهيپوس است كه پس از تغييراتي كه در آن به وجود آمد ، اسب ميوهيپوس به وجود آمده است .

 

مزوهيپوس ها به خوبي مي دويده اند و قد آنها به 50 سانتي متر رسيده بود . پس قد آنها به 60 تا 70 سانتي متر افزايش يافت و به خوبي روي يكي از انگشت هاي بيشتر رشد كرده ، تكيه مي كردند ، ولي هنوز انگشت هاي ديگر هم روي زمين تكيه داشتند .

 

در اواخر دوره ميوسن ، اسبي بوجود آمده كه شباهت زيادي به اسب هاي امروزي داشته و مريكيپوس ناميده شد . اين اسب ها فقط بر يكي از انگشتان خود تكيه مي كرده و انگشتان ديگر اسب كوچك شده و به زمين نمي رسيدند ، همچنين قد آن 80 تا 90 سانتي متر بوده است . پيش از تكامل اسب در اين دوره حيواني به نام پاراهيپوس پيدا شده است . در اين دوره قد اسب كوتاه تر بوده و شباهت كمتري به اسب امروزي دارد .

 

پاراهيپوس در دندان هاي خود داراي جوددان و ستاره دنداني بود .
در دوره پيليوسن كه به 10 ميليون سال پيش بر مي گردد حيواني به نام هيپاريون پيدا شده كه خيلي شبيه تك سمان امروزي است . قد هيپاريون از يك متر بيشتر بوده . يك سم در هر يك از اندامهاي حركتي داشته و در آمريكا و اروپا زندگي مي كرده . در همين دوره بلافاصله پس از هيپاريون ، اسب پليوهيپوس به وجود آمده كه به معني واقعي تك سم بوده و با 120 سانتي متر قد ، آغاز عصر اسب را نويد مي دهد . از يك ميليون تا 150 هزار سال پيش دوره پليستوسن شروع و به اتمام رسيده است .

 

در آغاز اين دوره ، اسب پليوهيپوس و پس از آن اسب پرژوالسكي به شكل واقعي و امروزي پيدا شده است . اين اسب در جنوب سيبري موجود است و با 140 سانتي متر قد تمام ويژگي هاي اسب امروزي را دارد.

 

اختصاصی دنیای اسب

 

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Tue, 08 Mar 2011 02:53:01 +0000
اسب كرد http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/430-kurdish-horse.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/430-kurdish-horse.html اسب كرد

اسب نژاد كرد ايران بر طبق نوشته هاي جهانگردان و مورخين از هرودت گرفته تا معاصرين، به اقصي نقاط دنيا انتقال يافته و خون آن در شريانهاي اسبهاي دنيا جريان دارد. اسب كرد از اسبهاي تواناي ارزشمند و پرخون دنيا محسوب گرديده و مبدا و منشا آن ايران مي باشد.

گرچه در خيلي از منابع نامي از آن برده نشده است . معمولاً براي اسب كرد سه تيره مطرح مي گردد كه عبارتند از :

1- جاف 2- افشاري 3- سنجابي

 1- تيره جاف : بيش ترين جمعيت را دارد و بيشتر به رنگ سياه و سفيد بوده و طايفه هاي نگهدارنده در طي زندگي خود اين دو رنگ را انتخاب و نگهداري نموده اند و در كردستان موجود است.

2- تيره افشاري : دومين جمعيت را دارا مي باشد و عمدتاً كهر و قره كهر مي باشند.

3- تيره سنجابي : عمدتاً كرنگ و نيله و به ندرت سمند مي باشند ودر منطقه كرمانشاه واسلام آباد وجود دارد.

در تاريخچه تكامل اسب ايران پيدايش اسب كرد را مستقيماً به 500 سال قبل از ميلاد مسيح و به اسبهاي معروف نيسايي مرتبط مي دانند.

اسب جاف معمولاً قره كهر  مي باشد و به بلندي ، بين 150 تا 155 سانتي متر ، بدون برجستگي در استخوان بندي سر ، با گردن نيرومند و شانه ها و كپل تنومند.

نمونه بارزي از اسب جاف بر روي سنگ مقبره زانتوس واقع در ليبي ( حدود 480 قبل از ميلاد ) نقشبندي شده و نمايشگر ميراث باستاني تيره جاف است.

اما اكثر اسبهاي كرد به طور انتخابي با اسبهاي فارس و عرب كشش داده شده و از اين آميزش خون اسبهاي زيباتر و چابكتر حاصل شده كه در حمل و نقل سريع مورد استفاده قرار مي گيرد .

اسب کردی

نژاد كرد امروزي نه تنها از زيبائي خاص برخوردار است بلكه داراي استقامت بي نهايت مي باشد.

اسبهاي نژاد كرد به خصوص در مسابقات چوگان موفق بوده اند و بسياري از اسبهاي كرد در مسابقات پرش و سواري استقامت افتخارات ارزنده كسب كرده اند.

تاريخچه اسب كرد از مبدانخستين دوره ثبت شده تاريخ آغاز ميگردد و از روزگار شيرين باستان افسانه اي سرچشمه ميگيرد.

اسم نيسائي را اجداد دودمان اسب كرد امروزي از جلگه هاي مهد پرورش خود به ارث بردند.

شگفت انگيزترين نشانه اسب نيسائي سر آن بود . استخوانهاي پيشاني و بيني خيلي برجسته بودند . همچنين استخوانهاي برجسته فك بالا از هر دو طرف استخوانهاي بيني بيرون آمده است.

در نتيجه استخوان بندي درشت پيشاني ، گوشهاي اسب عقب تر از حد معمول قرار گرفته بود و در پايان تصوير بي همتا و سرشار از توانائي و هوشياري اسب نيسائي را كامل مي كرد.

تحقيقات اخير پيرامون بقاياي جانوران باستاني در جريان عمليات حفاري صحت نقشهاي بازمانده اسب نيسائي را با مدارك طبيعي تائيد مي كند.

اسب مادها يقيناً حيوان مهيبي بود و آشنائي با تاريخ آن حقيقت مهمتري را آشكار مي كند و گواهي مي دهد كه پرورش و توليد اسب به طريق كشش انتخابي ابتدا در ايران باستان مرسوم شد.

اسب کرد

طبيعت، يونجه زارهاي گسترده نصيب سرزمين ماد ( كرمانشاهان امروز ) كرده بود ، غني از سنگ آهك كوهزارهاي ژورا ، يونجه زارهاي پهناور ماد عامل مهمي در پيشرفت پرورش و توليد نژاد اسبهاي نيسائي بود .
پرشكوه ترين نقش بازمانده از اسب نيسائي در تخت جمشيد در معرض نمايش است. در اين تصوير جثه اسب نيسائي در خدمت پادشاهان بزرگ ايران مهيب به نظر مي آيد.

در نقشهاي ديگر، اسب نيسائي ، با سر بزرگ و سنگين و گردني آراسته ، با يال پر پشت و همه اعضاء بدن اسب به تنه اي سنگين و در عين حال كشيده ، استوار بر روي پاهاي كوتاه ، در وهله اول موجودي مسخره آميز به نظر مي رسد ، ولي با بررسي عميق تر ، با وجود درشتي خارق العاده سر اسب ، تمثالي از نجابت بر روي صفحه سنگ آشكار مي شود ، سرشار از عظمت و نيروي بي نظير نژاد نيسائي ، يونانيان قديم تنومندي اسب نيسائي را تحسين مي كردند و از پاهائي كه زمين را لرزانده بود سخن مي گفتند . ايران باستان مركز پر رونق پرورش و توليد اسب در طول دوره اي بيش از 2000 سال بود.

بعد از فتح ايران توسط اعراب نژاد اسب نيسائي رو به زوال گذارد و رفته رفته اسب نيسائي به كلي ناپديد شد و ميدان بازشد براي اسبي بلندتر و سبكتر كه ژان شاردن در قرن 18 ميلادي از آن به عنوان « زيباترين اسب شرق » ياد كرد ( مسافرت در ايران ).

معلوم نيست نابودي اسب بزرگ ايران باستان ناشي از روش افراطي در تغذيه اسب بود يا به علت تبعيد اسبهاي قابل كشش و يا درنتيجه كشتار اسبها توسط قشونهاي متجاوز دشمن . امروزه گاه و بيگاه نمونه اي از اسب اصيل نيسائي ظهور مي كند و ليكن اين اتفاق نادر است.

از ميان تيره هاي گوناگون اسب كرد كه هنوز در وادي پر بركت كوهستان زاگرس پرورش داده مي شود تيره جاف در كثرت و شهرت پيشتاز است .

اسب كرد فوق العاده قانع و كم خوراك و در زمستان هاي سخت نواحي كوهستاني كردستان كه هيچ وسيله نقليه اي قادر به حركت و عبور نيست عامل انتقال امداد و بيماران از روستائي به روستاي ديگر يا به مركز پخش است و دليل ماندگاري را مي توان همين مقاومت بي مانند در كوهستان دانست.

اسب كرد از قديم الايام نماد فرهنگي ، تاريخي مردم كرد بوده و داشتن آن همواره براي خانواده ها مايه مباهات و فخر بوده است.

اسب کرد

پراكنش اسب كرد

عمدتاً اين نژاد در منطقه كرمانشاه و مناطق اطراف آن و استانهاي آذربايجان غربي و قسمتي از زنجان ( سلطانيه ) ، لرستان و كردستان و اصفهان پراكنده مي باشند .
اين نژاد به كشورهاي همجوار ( عراق ، تركيه و قسمتي از جمهوري آذربايجان ) انتقال يافته و جمعيت مناسبي را تشكيل داده است.

خصوصيات ریخت شناسی

پيشاني = معمولاً مشابه اسب عرب است ولي در اسبهاي كرد معمولاً پيشاني همراه با برجستگي است.

گوشها = اندكي عقب .
سر = سنگين .
چشم ها = عميق و خشمگين .
استخوان بيني = دراز .
فاصله دو استخوان فك در ناحيه حلق زياد .
گردن = قوي ، سينه از جلو به حد قابل توجه عضلاني .
دست و پا كوتاه و بسيار محكم با اندك مو در ناحيه شاخ مو .
بدن = عضلاني و جمع .
بسيارباهوش ، مطيع ، صبور .

مطالعه سيتوژنتيكي اسب نژاد كرد

اسب نژاد كرد يكي از نژادهاي اصيل و بومي ايران است كه اسبي پر نفس و پر استقامت بوده و در مقابل سرما و گرما ، مقاومت مناسبي دارد.

بر طبق نوشته هاي قديمي جهانگردان و مورخين از هرودت گرفته تا تحقيقات معاصر پراكندگي اسب كرد در اقصي نقاط دنيا گزارش شده است.

در بررسي حاضر براي تهيه گسترشهاي متافازي ، نمونه خون از تعداد 30 راس جنس هاي نر و ماده اسبهاي كرد تهيه شد.

نمونه هاي خون جهت انجام كشت لنفوسيت با روش (Short term culture) به آزمايشگاه منتقل و سپس اقدام به رنگ آميزي ، بررسي ميكروسكوپي و عكسبرداري و تهيه كاريوتايپ از آنها گرديد.

در بررسي معلوم شد كه مجموعه كروموزومي در نژاد كرد 64=n 2 است.

كروموزومهاي غير جنسي ( اتوزمي ) شامل 8 جفت كروموزم متا سانتريك

5 جفت كروموزم ساب متاسانتريك و 18 جفت كروموزم تلو سانتريك است.

كروموزوم جنسي x ساب متاسانتريك و كروموزوم جنسي تلوسانتريك است.

با استفاده از نواربندي G كاريو تايپ كروموزم ها انجام گرديد . با نواربندي C نواحي هتروكروماتين در محل هاي سانترومري كروموزم ها مشخص شد. نتايج حاصله نشان داد كه اسب نژاد كرد جزء گونه (Equus caballus) است.

اسب کرد

وضعيت صدور شناسنامه

فعاليتهايي در مورد بررسي فنوتيپ و تعيين معيارهاي ظاهري اسب كرد توسط آقاي دكتر محمد تقي ابراهيم پور و انجمن ملي اسب ايران صورت پذيرفته است. اولين تحقيقات در مورد نژاد اسب كرد ايران ، توسط وي در سالهاي 1350 تا 1352 انجام پذيرفته است و انجام اين فعاليت منجر به ارائه اولين كتاب تبارنامه نژاد كرد گرديده است كه در اين كتاب مجموعاً 101 نريان و 51 ماديان ثبت گرديده است.

لازم به ذكر است كه اسب نژاد كردي ايران فاقد تبارنامه بين المللي مي باشد و فقط داراي تبارنامه ملي مي باشد.

بعد از گردآوري اولين كتاب تبارنامه اسب كرد در انجمن سلطنتي اسب ايران در سال هاي فوق فعاليت هاي دقيق تري نيز به جهت شناسائي هر چه دقيق تر نژاد كرد در ايران انجام پذيرفته است . در چندين سال اخير نيز معيارهايي بر مبناي خصوصيات ظاهري و فنوتيپي اسب كرد در انجمن ملي اسب ايران انجام پذيرفته است كه بر مبناي آن اسب هاي كرد را به گروه هاي 100% خالص و 75% خالص و 50% خالص تقسيم بندي نموده اند . اما در حال حاضر اين معيار فنوتيپي در مركز تبارنامه اسب كرد ايران استفاده نمي شود .لازم بذكر است تعداد258راس اسب طي ساليان گذشته بر اساس فنوتيپ توسط فدراسيون داغ كرد شدند.

دو جلد تبارنامه كرد از سال 81 تا سال 83 توسط آقاي مهندس سهيل يوسف نيا تهيه گرديده ، مقدمه بسيار جالبي دارد كه لازم ديدم كه آن را بنويسم .

به نام خداوند اسب و سوار

اسب نژاد كرد در غرب ايران عليرغم تاريخ چند هزار ساله و حمايت تاريخ نويسان بزرگي چون هرودت متاسفانه در گمنامي و فراموشي غوطه ور است.

نژاد كرد در زمان پيش از انقلاب توسط مسئولين آن زمان انجمن سلطنتي اسب شناسائي و كتاب انساب اين نژاد در سال 1350 – 1351 – 1352 نوشته شد. اما پس از انقلاب اسب كرد به دلايل خاصي به فراموشي سپرده شد تا اينكه در سال 1374 اكيپي از اداره سواركاري و پرورش اسب به منطقه اعزام و نسبت به شناسائي آن اقدام و داغ صورت گرفت.

آنچه مسلم است داغ و صدور شناسنامه اسب نژاد كرد بر اساس ظاهر يا فنوتيپ و همفكري با اسبداران قديمي غرب كشور انجام شد كه شايد به ظاهر كافي باشد اما براي شناسايي يك نژاد فقط فنوتيپ كافي نيست بلكه به كارگيري از روشهاي كروموزمي و خوني و اسكلت شناسي ، شجره يابي ، بيومتري و غيره مي تواند در كنار روشهاي اصلاح نژادي تثبيت كننده يك نژاد و معرف آن در مجامع بين المللي باشد .

اسب كرد به جوامع اسبي دنيا معرفي نشد و بسياري از كشورها هنوز از وجود اسبي به نام اسب كرد در غرب كشور ايران بي اطلاع هستند كه اميدوارم اين رسالت عظيم را مجامع اسبي كشور به دوش گرفته و اين نژاد را به علاقمندان اسب در دنيا معرفي نمايند.

در غرب كشور بر خلاف خوزستان ، اسبداران از هر اسبي كه زيبا و خوش فرم و يا به عبارتي فنوتيپ خوبي داشته باشد در كشش يا جفت گيري با ماديانها اقدام مي نمايند ولي در خوزستان اگر اسبي زيباترين باشد ولي فاقد شجره نامه ، محال است كه با ماديانهاي خود اجازه جفتگيري دهند و تا زماني كه نسبت به شجره اسب اطلاع كافي تعيين حاصل ننمايند اقدام به كشش نمي كنند.

همين روش باعث شده است كه اين حقير نتواند شجره اي از اسبهاي شناسائي شده جمع آوري نمايد ، گرچه به طور مختصر چندين شجره ارائه شده است ولي حداكثر تا دو نسل قبل را مي شناسند. در صورتيكه در خوزستان حداقل هفت نسل قبل را كامل مي دانند.

مطالب ديگري كه بايد توضيح دهم ريشه در فرهنگ اسبداران غرب كشور دارد و آن اينكه همه اسبداران متاسفانه علاقمند به پرورش جنس نريان مي باشند حال آنكه براي ترقي و پيشرفت در اين نژاد بايد هرساله كره اي بهتر توليد كنيم كه نيازمند پرورش ماديان مي باشد كه بنده شاهد بودم كه در غرب كشور 5/4 اسبهاي موجود در اصطبل پرورش دهندگان بزرگ و قديمي جنسيت نريان داشتند، علاوه بر آن كارشناسان اداره كل سواركاري و پرورش اسب در شروع فعاليت خود در غرب كشور و در سال 1374 اقدام به شناسائي و صدور كارت سيلمي رايگان براي چند اسب خوب نمودند و توصيه كردند كه ماديانهاي منطقه بايكي اين اسب جفت گيري نمايند كه متاسفانه به دلايل تعصبات خاص اين فكر در عمل ميسر نشد.

بهر حال اينجانب سعي نمودم كه با شناسائي و داغ اسبهاي نژاد كرد ( منظور فنوتيپي كه امروز به عنوان اسب كرد مورد نظر است ) در اصفهان ، كرمانشاه ، سنندج ، آذربايجانغربي و تهران و چاپ كتاب انساب كرد گامي در جهت معرفي نژاد كرد برداشته و انگيزه اي براي شروع كارهاي بعدي بهتر و عملي تر در اين نژاد ايراني مهيا نموده باشم.

خلاصه اينكه اسبهايي كه دراين كتاب معرفي شدند ، شايد همه پتانسيل اسب نژاد كرد كشور نباشد و ليكن سعي شده است تا آنجا كه در توان اينجانب و امكانات معاونت فني مي بود نسبت به شناسائي اين نژاد در كل كشور اقدام و كتابي منتشرنمود.

در حال حاضر با كمك شخصي استراليايي معاونت فني فدراسيون در حال نمونه گيري از مو ي اسبان كرد جهت تست والدين است تا در آينده بتواند كارهاي اصلاح نژادي ديگري انجام شود .

راهكارها

براي جلوگيري از انقراض اسبهاي كرد اين كارها انجام شده است ، خون گيري ازاسبهاي اصيل استان كردستان و استانهاي آذربايجانغربي و كرمانشاه به منظور تعيين ژنوتيپ آنها با استفاده از ماركرهاي ژنتيكي ، ايجاد پنج واحد نيمه صنعتي تكثير و پرورش اسب اصيل كرد در شهرهاي سقز ، ديواندره ، بيجار و سنندج.

ايجاد يك واحد ايستگاه كشش اسب اصيل كردي در سنندج .

ايجاد واحدهاي صنعتي تكثير و پرورش اسب اصيل كردي در شهرهاي سنندج .

ايجاد واحدهاي صنعتي تكثير و پرورش اسب اصيل كردي در شهرستانهاي سنندج و سقز.
آمارگيري از جمعيت اسب استان ، صدور شناسنامه دامداري كوچك روستائي براي كليه صاحبان پرورش دهنده اسب اصيل كردي از اقدامات و فعاليتهاي امور دام براي احياي نژاد اسب اصيل كردي است .
-    تاسيسات كانون باانجمن اسب كرد .
-    برنامه ريزي مسابقات زيبايي ، كورس ، استقامت .
-    تدوين كتاب انساب .


علائم مربوط به داغ اسب كرد

مثل اسبهاي تركمن مي باشد فقط استثنائات آنهابشرح زير است :
در نژاد كرد به جاي حرف T حرف K كه حرف اول كلمه كرد مي باشد علامتگذاري مي شود و تمام موارد ديگر مشابه اسب تركمن مي باشد در حال حاضر از ميكروچيپ جهت شناسايي نژاد استفاده مي شود.

راهكار و پيشنهادات
1- توجه بيشتر به امر اصلاح نژاداسب كرد
2- شناسائي دقيق نژاد كرد ، مشخص نمودن تعداد دقيق اسبهاي موجود و اصلاح نژاد آنها .
3- توجه به مطالب بنيادي و پايه اي در جهت بهبود امور پرورش اسب . ( از جمله مطالعات آناتوميكي ،فيزيولوژيكي و خون شناسي و خصوصاً ژنتيكي ) .     
4-تاسيس انجمن اسب كرد
5-تدوين كتاب انساب

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Tue, 08 Mar 2011 09:54:17 +0000
اسب قره باغ http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/429-ghare-bagh-karabakh-horse-of-iran.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/429-ghare-bagh-karabakh-horse-of-iran.html اسب قره باغ

يكي از قديمي ترين نژادهاي موجود در سرزمين پهناور ايران اسب قره باغ مي باشد كه يكي از اسبهاي سواري قديمي است و در شمار اسبهاي باستاني از آن نام برده مي شود.

با توجه به اينكه اين اسب از صفات فنوتيپي و ژنوتيپي وضعيت مناسبتري نسبت به ساير توده هاي ايراني دارد اما به عنوان يك نژاد ايراني ثبت نگرديد و فعاليتي براي آن انجام نشد .

در سال 1981 در روسيه آن زمان و كشور آذربايجان فعلي  ،كتاب تبار نامه اين اسب تنظيم و تدوين شده است .
بنابراين اسب قره باغي كه منتسب به يكي از اسبهاي ثبت شده در تبار نامه اين اسب باشد را مي توان نژاد تلقي نمود .
در مسابقات سرعت اسب قره باغ نتايج خوبي از خود نشان داده است .
اين اسب علاوه بر كاربرد بسيار مناسب آموزشي براي كودكان و نوجوانان در ورزشهايي نظير چوگان و كالسكه راني مورد استفاده ورزشكاران قرار گرفته  است .

 

خصوصيات مرفولوژي
اين حيوان به خاطر زندگي در مناطق كوهستاني از نظر اندام بزرگ نبوده ولي از نظر تاندون و عضله بندي بسيار مقاوم و قوي مي باشد و مخصوص زندگي در كوهستان است . از نظر بيومتري قد اين حيوان مابين 141 تا 145 سانتيمتر ولي در ساير ممالك مثل آلمان تا 150 سانتيمتر نيز مي رود .

مشخصات اسب قره باغ عبارت است از :
سر = كوچك با خطوط نيمرخ مشخص و كاملاً معلوم .
چشمان = برجسته و حالت دار .
گردن = بالا گرفته با طول متوسط .
كمر = صاف .
كپل = كوتاه ، پهن ، عضلاني .
اندام حركتي = ظريف، بسيار مستحكم ومقاوم و سم كوچك وسخت عمدتاً سياه رنگ درناحيه بخولق كم مو وگاهي بي مو .
يال و دم = پر پشت با موهاي ظريف و نرم و خوابيده .
رنگ بدن = رنگهاي غالب اين نژاد معمولاً كرنگ ، كهر ، سمند تيره مي باشد ولي رنگ نيله نيز در آنها ديده مي شود . در رنگهاي اين نژاد يك درخشندگي ( متاليك ) خاصي ديده مي شود كه اين از ويژگي اسبهاي باستاني به شمار مي رود . در ناحيه كمر اين اسبها مخصوصاً در رنگهاي كهر و سمند يك خط سياه رنگ زيبا مشاهده مي شود كه از ناحيه جدوگاه شروع شده و تا دم امتداد دارد.

 

اسب قره باغ اسبي است بسيار محكم و جسور كه ترس از عبوردر گذرگاههاي مشكل را ندارد . او در اين مواقع با هوشياري كامل مواظب خود و سوارش است .
به خوبي در گذرگاههاي كوهستاني حركت مي كند و به ندرت هيجان زده مي شود.

 

در تحقيقات به عمل آمده معلوم گشته اين نژاد در بوجود آمدن بسياري از اسبهاي مناطق نزديك به مهد نژادش دخالت داشته است كه به عنوان مثال مي توان به نژادهاي آناتولي ، هيربت ، پسين از كشور تركيه ،دن و كاباردار از روسيه ، كوشوم ، قزاق از قزاقستان آذربايجان و دلي بوز از آذربايجان و بسياري از اسبهاي لهستان اشاره كرد .
طبق نوشته ها زماني به تمامي اسبهائي كه در منطقه قره باغ با رنگ براق مشخص بودند قره باغ مي گفتند . لازم به ذكر است در ساخت نژاد دن روسي اين نژاد دخالت مستقيم داشته است .

پراكنش

خاستگاه و مهد اين اسب ، ناحيه قره باغ در آذربايجان ايران مابين دو رودخانه ارس و كورا مي باشد كه ناگوراني ناميده مي شود .
طبق بررسيهايي كه در مناطق مختلف استانهاي آذربايجانشرقي و اردبيل انجام گرفته نشان مي دهد كه در اغلب نقاط شمالي استانهاي ذكر شده اين نژاد وجود دارد و يا نشانه هائي ازاين اسب در منطقه مشاهده شده به ويژه پراكندگي وسيع تر آن در مناطق كوهستاني اهر ، ورزقان ، كليبر ، خاوران در آذربايجان شرقي و كناره هاي ارس در منطقه مغان و گرمي در استان اردبيل به چشم مي خورد .

 

يكي از دلايل اصلي ماندگاري اين نژاد در اين مناطق ايزوله بودن مناطق ذكر شده در سالهاي قبل بوده است .
همچنين وضعيت داغ و صدور شناسنامه آن مشخص نيست وهيچ داغي برايش زده نمي شود.

 

پيشنهاد و راهكار
1- رسيدگي مسئولين و متوليان صنعت اسب كشور به نژادهاي بسيار با ارزش بومي .
2- رسيدگي به تغذيه اصولي مخصوصاً در روستاها چون تغذيه نادرست باعث مي شود كه بسياري از آنها از لحاظ بيومتريك غير استاندارد شوند .
3- احياي اسبهاي بومي .
4- جلوگيري از كششهاي غير علمي كه باعث هم خوني شديد در اين اسبها مي شود .
5- برگزاري سمينار – كنفرانس براي اين نژاد .
6- شناسائي اسبهاي باقيمانده از اين نژاد .
7- تدوين كتاب انساب .
8- تشكيل تشكل نژادي ، انجمن يا NGO  و غيره .

اخصاصی دنیای اسب

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Tue, 08 Mar 2011 02:56:10 +0000
نژاد اسب اصيل خوزستان http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/428-asil-horse-of-khoozestan-iran.html http://irhorseworld.org/نژادهای-اسب/item/428-asil-horse-of-khoozestan-iran.html نژاد اسب اصيل خوزستان

نژاد اسبي كه در منطقه بين النهرين مي زيست و به اسب ( اصيل ) معروف شد ، در خارج از اين منطقه با نام اسب ( عرب ) شناخته مي شود ، اين اسب قديمي ترين موجود اسب در جهان است .

نژاد اصيلي كه به علت دارا بودن ويژگيهاي جرات  استقامت ، هوش ، سرعت و نجابت از زمان جنگلهاي صليبي در كشورهاي غربي مورد توجه قرار گرفته است.

 

در شرايطي كه غربيها با اين اسب آشنا شدند ، نام ( اسب صحرا ) را نيز به جمع نامهاي اوليه آن افزودند . آنها مركز پيدايش و حيات اين اسب را مناطق بي آب و علف صحراي نجد متصور شدند و اين در حالي است كه تاريخ اين منطقه بر واقعيت متفاوتي اشاره دارد . در سرزمين تقريباً محدودي كه مابين بغداد و شوش امروزي قرار دارد ، از پنج هزار سال پيش تمدن كهن وجود داشته است ، اين تمدن با اقوام عيلامي در چغازنبيل واقع در 30 كيلومتري شوش آغاز شده و به تمدنهاي متعددي منتهي ميشود . از مطالعه و تحليل اسناد تاريخي به دست آمده چنين به نظر مي رسد اسبي كه بعداً نام اسب عرب يا اصيل يا صحرا به خود گرفته ، همان اسب بومي اين منطقه بوده است . نقل و انتقال اين اسب از منطقه به كشورهاي همجوار پيش و پس از اسلام و به خصوص در عهد حكومتهاي اسلامي موجب گسترش فرهنگ اسب پروري عيلاميان در سرتاسر سرزمين مجاور از عربستان تا مصر و اردن شده است .

- اسب اصيل عرب نه فقط از نظر داشتن تيپ و ظاهر خوب ، بلكه از نظر سنت ، خرافات و عقايد وابسته به آن نيز بي همتاست .
- برخي از اين عقايد با مذهب در ارتباط هستند ، بطور مثال درباره پيدايش اسب و تيره هاي آن چنين گفته اند :
1)    خداوند از باد صبا براي استفاده حضرت سليمان ، اسب و در بيشتر روايات ماديان را آفريد .  
2)    دركتاب ( زيور اسب ) نوشته ( ابن حديل ) آمده است . تعيين تيره اسب از اين طريق به وجود آمده كه در زمان ملكه صبا پنج مادياني كه درحوالي يمن آزاد بودند، گرفته مي شوند و بعد از چندروز گرسنگي، ميان آنها مسابقه اي برگزار مي كنند و بر اساس آن ماديانها را بترتيب رسيدشان به مقصد انتخاب مي كنند كه اولي را ( صگلاوي ) دومي را ( ام عرقوب ) سومي را ( شويمه ) چهارمي را ( كحيله )و پنجمي را ( عبيه ) مي نامند .

اما آنچه بعدها متداول شد ، ارجحيت پنج طايفه به نام خمسه بر ساير تيره ها بود كه شامل :
اولي ( كحيلان ) دومي ( عبيان ) سومي ( حمداني ) چهارمي ( صگلاوي) و پنجمي ( هدبان ) مي شود .
- البته لازم به ذكر است اعراب خوزستان امروزي تعداد سر تيره ها را 7 و به روايتي 9 مي دانند .
- اسب عرب پايه اصلاح نژادي برخي از اسبهاي دنيا مي باشد .

زندگينامه مري قراگوزلو ( تدوينگر شجره اسبهاي خوزستان )‌
سركار خانم مري قراگوزلو از پدري همداني و مادري آمريكائي زاده شد و در پنج سالگي پدرش را از دست داد . نحوه آشنايي خانم قراگوزلو با اسب اصيل خوزستان مربوط به ازدواج با مجيد خان بختيار در شوشتر بود كه از خوانين بختياري بودند و اصطبل پدرش ( سردار محتشم ) پر از اسبهاي اهدائي شيوخ عرب و خوانين بختياري بود .

ايشان در پي سالهاي تلاش و گردآوري شجره اسبهاي خوزستان و معرفي آنها به جوامع غربي و عضويت ايران در سازمان WAHO  و تدوين كتاب انساب در كردان كرج جان به جان آفرين تسليم نمود .

ايشان به قدري به سرنوشت اسب اصيل و حفظ و تداوم راه تشكيل شده علاقمند بود كه تمامي املاك و مايملك خود را جهت اين امر اختصاص داد .
اسب عرب اسب اصيل خوزستان و منشاء آن نژادي كه در منطقه خاورميانه به وجود آمد و معروف به اصيل است خارج از اين منطقه به نام اسب عرب شناخته مي شود و قديمي ترين نژاد موجود است .

- اين نژاد به علت داشتن جرات ، استقامت ، هوش ، سرعت و نجابت اززمان جنگهاي صليبي در كشورهاي غربي نيز معروف شد و مي توان آن را محبوب ترين و شناخته ترين نژاد اسبي جهان دانست . در حال حاضر سازمان بين المللي تشكيلات جهاني اسب عرب  WAHO ( World Arabian Hourse Organization )  براي اين نژاد وجود دارد كه 52 كشور عضو اين سازمان مي باشند .

- معمولاً چنين تصور مي شود كه اسب اوليه از محلي ديگر وارد اين منطقه شده است .

- زماني كه غربيها اسب اصيل را كشف نموده اند آن را اسب صحرا ناميدند و گفته مي شد كه بهترين آنها در مناطق بي آب صحراي نجد و عربستان سعودي پرورش داده مي شود . به نظر نمي رسد كه اين دو منطقه به غير از پرورش شتر امكاناتي براي پرورش دام ديگري داشته است .
- خانم بلانت يكي از علاقمندان معروف اسب اصيل كه پرورش عرب خالص را در غرب متداول نمود و طرفدار اسب صحراي نجد بود در كتاب خود به ( طوايف بدوي فرات ) مي نويسد :
نجد كشوري مناسب براي پرورش اسب نيست كمبود تغذيه باعث ريز اندام شدن آنها مي گردد .

- خانم بلانت در ادامه چنين مي نويسد : ( پيدايش اسب عرب از شبه جزيره عربستان كه دستيابي به آب تنها از طريق چاه ميسر مي باشد غير ممكن به نظر مي رسد . ترجيهاً مي توان گفت امكان يافتن اين اسب در بين النهرين در كناره هاي فرات به دليل وجود مراتع وسيع و آب فراوان بيشتر بوده است .

تيمسار انگليسي به نام ( توپيدي ) نيز كتابي درباره اسب اصيل نوشته است : جنب مرز جنوبي عراق ، خوزستان واقع شده است دراين منطقه اسب عرب وجود دارد كه معروف به اسب عرب كعب مي باشد . اين اسبها از نظر بدني شبيه اسبهاي بين النهرين مي باشند و ليكن بزرگتر و بعدذكر ميكند بعضي از بهترين اسبهاي صادرشده از منطقه بين النهرين بوده است .

جاي بسي تعجب است كه نويسندگاني كه در مورد پيدايش اسب اصيل نظر داده اند به اين نتيجه منطقي دست نيافته اند كه خطوط مرزي غير طبيعي بوده ولي از نظر جغرافيايي منطقه بين النهرين و مناطق بين سه رودخانه بزرگ كرخه دز و كارون در خوزستان مشابه مي باشند در نتيجه هر نوع پرورش دام و فعاليت كشاورزي كه در بين النهرين در جريان بوده در منطقه خوزستان نيز وجود داشته است . در عراق و شوش در خوزستان از پنج هزار سال پيش تمدن وجود داشته است . اين تمدن با اقوام ايلامي در چغازنبيل واقع در 30 كيلومتري شوش آغاز شده و سپس تمدنهاي متعددي پا گرفتند ، نينواي آشورها پديد آمد ، بابل بابليان واقع در محلي كه امروزه بغداد ناميده مي شود ، سوسا ( شوش هخامنشيان )كه آثار آن زير شهر فعلي شوش قرار گرفته است .

تيسفون ساسانيان پارسي در نزديكي رودخانه دجله كه بعد از ساسانيان پايتخت خلفاي عباسي بوده است .

- عكسي از حكاكي اسب متعلق به دوره ايلاميان وجود دارد كه نشان مي دهد در آن زمان پرورش اسب رايج بوده است .

- با توجه به اين شواهد و عدم وجود مدركي كه ثابت كننده دوره هاي بدون سكنه در خوزستان باشد . به نظر ميرسد اسبي كه بعداً به نام اصيل يا عرب شناخته شد اسب بومي منطقه مي باشد كه به علت نبودن چراگاه آزاد در تمام سال اسب به صورت دستي تغذيه مي گرديد ، بدين ترتيب اسب به صورت نژاد خاص پرورش داده شد و سپس قوانين و مقررات به وجود آمدند . به دليل اينكه اين نوع نگهداري هزينه در بر داشت طبيعتاً در توليد بهتر سعي بيشتري مي شد . اين اسب به مرور به كشورهاي هم مرز برده شد و پس از اسلام در عمده كشورهاي اسلامي توليد شد و تدرجاً تيره ها ، قوانين كشش ، طريقه نگهداري به صورت يك سنت در منطقه وسيعي شامل : خوزستان ايران ، عراق ، عربستان ، يمن، عمان ،بحرين ، اردن هاشمي ، سوريه ، لبنان ، مصر ، الجزاير و بالاخره امارات پاي گرفت .

- قاعدتاً غرب با اسب اصيل در زمان جنگهاي صليبي آشنا شد . آنچه در مورد اسب اصيل پوشيده مانده و تعجب آور مي باشد اين است كه تمام سنتهاي پرورش اسب اصيل در سراسر منطقه اي كه اسب اصيل وجود داشته ( از مراكش تا ايران ) يكسان است .
درباره پيدايش طايفه و تيره هاي مختلف در اسب اصيل دو حكايت وجود دارد : 1- آنكه خداوند از باد صبا جهت استفاده حضرت سليمان ، اسب و در بيشتر روايات ماديان را آفريد .

2- در كتاب ( زيور اسب ) نوشته ابن حديل نويسنده عرب قرن چهاردهم كه به دستور سلطان محمد ابن اهمر ، رهبر و امير اسلامي اسپانيا نگاشته شد مي گويد : تعيين تيره اسب از اين طريق به وجود آمد كه در زمان ملكه صبا پنج مادياني كه در حوالي سد مريب در يمن آزاد بودند گرفته مي شوند و پس از چند روز گرسنگي بين آنها مسابقه اي برگزار مي كنند و اسامي آن ماديانها را بر اساس ترتيب رسيدن به خط پايان انتخاب مي كنند : اولي را سگلاوي ، دومي را ام ارقوب ، سومي را شويمه ، چهارمي را كهيله و پنجمي را عبيه مي نامند .
- آنچه كه بعداً متداول گشت بدين قرار مي باشد : پنج طايفه به نام خمسه به ساير طوايف اسبي ارجحيت داده شدند 1- كهيلان 2- عبيان 3- حمداني4- سگلاوي5- هدبان .
هر يك از اين طوايف داراي تيره هستند تيره هاي طايفه كهيلان بيش از طوايف ديگر است .
- ( بران ) نويسنده آمريكائي در كتاب خود به نام ( اسب عرب ) به 64 تيره اشاره مي كند و بقيه طوايف هر كدام 4 الي 6 تيره دارند .
- طوايف ديگري كه به معروفيت خمسه نيستند عبارتند از : شويمان ، ردبان ، دهيمان ، جلفان ، معنگيه يا منعك هدري ، تويسان ، سوبيلي ، صفيري ، مليحيه و غيره .
- بعضي از طوايف و تيره ها در برخي از كشورها معروفيت بيشتري دارند به طور مثال در مصر هدبان ، دهيمان و سگلاوي شناخته شده تر هستند و ليكن در خوزستان احترام و معروفيت خاصي دارد .
- نام يك تيره گاهي اوقات از يك حادثه خرد يا طايفه منشا مي گيرد .
- معمولاً طايفه و تيره هاي اسبي شناخته شده متعلق به هر منطقه به طايفه خاص ساكن آن منطقه مربوط مي گردد و براي پيدا كردن شجره نامه بايد بتوان آن را به طايفه ربط داد .

- در غرب تصور مي رود كه اسب اصيل مي بايست يك شكل داشته باشد در صورتي كه بين پرورش دهندگان اصلي از نظر شكل و توانائي ، طوايف اسبي متفاوتند . مثلاً خصوصيات 1- طايفه همداني بدين ترتيب شناخته شده است : از نظر اخلاقي با جرات ، از نظر شكل ظاهري جمع و جور و گردمال ، سر و گردن خوب ، كپل تقريباً صاف ، سينه برجسته ، قد متوسط .
2- تيره هاي كهيلان عمدتاً بلندتر ، كپل افتاده ، استخوان سنگين تر و معروفيت آنها در پر نفس بودن و استقامت است .
3- عبيان تيره شراك ، حركت موزون و سبك ، اخلاقاً شكست و خستگي را نمي پذيرند ، از نظر شكل ظاهري كوتاه ، قد متوسط مي باشند . گردن را بالا گرفته و سر و گوش هميشه در حركت و متوجه اطراف است و در حركت سبك پا هستند .
- كليه افراد دست اندر كار پرورش اسب اصيل و يا مطلع از قوانين توليد مي دانند كه نام تيره اسب از مادر گرفته مي شود . در نتيجه كره اي كه از يك ماديان وزنه خرساني و سيلمي همداني توليد مي شود خرسان يا خرساني ناميده مي شود .
- مادياني كه از يكي از طوايف خمسه باشد بايد از سيلمي متعلق به طايفه خمسه كشش شود .
- ماديانهاي طوايف غير خمسه را با طوايف ديگر و يا خمسه مي توان كشش داد .

- در طوايف عرب استفاده از ماديان نه تنها براي توليد بوده ، بلكه براي جنگ ، غارت ، كشاورزي و سفر نيز ماديان بكار گرفته مي شده است .
- منطقي كه در استفاده از ماديان وجود دارد اين است كه در زمين صاف ( دشت ) حتي در شب ،حمله غافلگيرانه ، باسليمي بسيار مشكل مي باشد . زيرا با نزديك شدن به محل دشمن كه مطمئناً اسبهاي ديگر نيز در آنجا وجود داشتند ، سيلمي وجود خود و همراهانش را با شيهه كشيدن اعلام مي كرد در حاليكه ماديان در اين هنگام آرامتر و ساكت تر بوده است .

با توجه به اينكه تيماراسب و ماديان به عهده زنها و بچه ها بوده است و به همين دليل نگهداشتن سيلمي خطرناكتر و مشكلتر بوده است .
نگاهداشتن سيلمي جهت توليد يكي از وظايف شيخ طايفه بود و معمولاً وي بيشتر از يك سيلمي نگاه نمي داشت و اگر آن سيلمي عمر طبيعي مي كرد اجباراً براي ماديانهاي توليدي خود از او استفاده مي شد . سيلمي جايگزين معمولاً يكي از     كره هاي سيلمي اولي بود .
- اگر فردي از يك طايفه ماديان خود را براي كشش به طايفه ديگر مي برد بي احترامي به شيخ و اسب شيخ تلقي مي شد به جز در مواردي كه شيخ دو طايفه با هم رابطه دوستانه داشتند .
- مطالب فوق در مورد پرورش اسب اصيل توسط طوايف غير عرب كه سنتهاي ديگر پرورش اسب را قبول كرده بودند صدق نمي كند . آنها معمولاً چندين سيلمي براي استفاده خود و طايفه جهت توليد عرب خالص و مخلوط عرب ( ماديان غير عشايري و سيلمي عرب جهت اصلاح نژاد ) نگهداري مي كردند . گذشته از آن در مناطق كوهستاني خود در جنگ و شكار از اسب نر استفاده مي كردند .

- تغذيه كره ماده ها و يا كره نري كه براي سيلمي آينده نگهداري مي شدند ، بيشتر شامل جو يا مقداري كمي كاه ، شير شتر و در پائيز خرما بود و از اواسط زمستان تا آخر فروردين با علف سبز تغذيه مي شدند . در فصل بهار ماديان و كره هاي طايفه به طور دسته جمعي در مرتع آزاد تحت نظارت يك سرپرست شب و روز بيرون نگاه داشته مي شدند ، سيلمي و كره نر بيش از يكسال را در اين جمع وارد نمي كردند .
- محمد علي پاشاي مصر در كتابش به نام ( پرورش اسب عرب ) مي نويسد : عربها اغلب به كره هاي نر و كره هاي ماده شير شتر جماز مي دهند .

- در باب توليد نر ، تيمسار دوما از امير عبدالقادر ، رهبر بزرگ الجزاير ، نقل مي كند :
بعضي اوقات در زمان جنگ كره نوزاد را از بين مي برند تا از مادرش در جنگ استفاده شود . اما كره ماده را هيچگاه نمي كشند بلكه او را فقط از مادر گرفته و در چادر نگاه مي دارند تا از آفتاب در امان بماند و غالباً براي نجات كره زنان به او شير گوسفند يا شتر مي دهند .
وي همچنين مي نويسد : هنگامي كه كره هاي نر را از بين نبرند معمولاً آنها را در بازار در زمان خريد گندم مي فروشند . ولي كره هاي ماده را نگاه مي دارند چون مي توانند در امر توليد مورد استفاده قرار گرفته و منبع درآمدي باشند . گاهي مالكين ماديانهاي مرغوب به دليل اينكه ماديان ضعيف نشود به محض توليد كره ، نر را مي كشند .
- توضيحات فوق روشن مي كند كه چرا ما بين توليد كننده هاي اسب اصيل تعداد كمي سيلمي داشتند و در نتيجه به اين ترتيب دنبال كردن و بخاطر سپردن عقبه اسبها بسيار آسانتر بوده است .
- عموماً سيلمي مابين اهالي صحرا كمياب است فقط در خانواده هاي شلوغ و افراد متمول كه امكانات نگهداري صحيح آن را دارنده يافت مي شود . رها كردن اين سيلمي ها براي چرا خطرناك مي باشد .

تعليم اسب عرب
- در خوزستان تا امروز غير از مكانهايي كه روشهاي غربي در آنها اتخاذ شده ، تعليم اسب جوان بصورت زير انجام مي شود :
بار اول در 18 ماهگي اسب جوان به طور مختصر و سبك سواري مي دهد . معمولاً توسط بچه ، لخت يا با يك نمد و بدون دهنه با يك افسار معمولي و طناب .
- بيشتر اوقات بيش از مسافتي كه بايد براي نوشيدن آب طي كنند سواري نمي دهند . اين عمل ممكن است روزي دو يا سه دفعه تكرار شود . معمولاً يك پسر بچه و گاهي يك دختر بچه عهده دار اين كار مي شود .اسبها به علت دستي بودن و تماس نزديك با انسان كمتر شيطنت نشان مي دهند .
- كار جدي تر در سن 2 تا 2 و نيم سال آغاز مي گردد . حتي در اين زمان نيز از دهنه و زين استفاده نمي شود . در عوض افسار زنجير داري را به كار ميبرند كه دور آن نمدي براي جلوگيري از صدمه رسيدن به استخوان بيني مي بندند و به جاي دسته جلو از نوار پشمي استفاده مي شود . حتي در اين قسمت سواري بسيار ساده و شامل قدم رفتن طولاني و طولاني تر ميباشد . اين ورزش روزانه زيادتر مي شود و چهار نعل شروع مي شود .
- روش چهار نعل غير از قدم ، تنها چيزي است كه ازاسب انتظار دارند چون عرب اصلاً با حركت يورتمه آشنا نيست .
- اسبهاي اصيل خوزستان مسيرهاي طولاني را با چهار نعل نرم مداوم طي مي كنند .

- براي اينكه به اسب گردش به چپ و راست را آموزش دهند اغلب اوقات از يك چوب نسبتاً قطور كه كمي بيش از نيم قد بلندي دارد استفاده مي شود . سر اين چوب را صليب وار به اندازه 5 الي 10 سانت برش مي دهند و آن را به دليل صدايي كه دو حركت دارد ( تق تقه ) مي نامند .   
- در زمان استفاده با چوب ضربه اي ملايم به گردن اسب وارد مي آورند و از طرف مقابل با بند پشمي او را هدايت مي كنند تا به سمت چپ يا راست بپيچد براي اينكه به اسب تمركز حواس دهند و قدم هاي او را بلندتر نمايند چوب را تكان مي دهند . عربها كمتر از زين استفاده مي كنند .
- يك توليد كننده با تجربه در صورتيكه بداند اجداد سيلمي اش در شجره نامه جزء اسبهاي درجه يك بوده اند ، حتي اگر سيلمي قدري زشت باشد آن را نخواهد فروخت .
- به روايت خانم بلانت در ابتدا در غرب قد صحيح اسب عرب را 146 سانتيمتر مي دانسته اند . در خوزستان اگر كمبود تغذيه اثر نگذاشته باشد اندازه معمول بين 148 تا 152 سانتيمتر است. البته بين تيره ها تفاوت قدي وجود دارد.  
- معمولاً بلند قدترين اسبها از طايفه كهيلان هستند و ليكن حتي در يك طايفه نيز قدهاي متفاوت يافت مي شود .

رنگ اسب عرب
- درباره رنگ نيز ممالك توليد كننده اوليه اسب عرب همانند بسياري از نكات ديگر با يكديگر هم عقيده هستند .
- در كتاب پرورش اسب اصيل عرب به قلم محمد علي پاشا چنين نوشته شده است ( مقاومت اسب كهر در برابر گرما و سرما بيش از ديگران است ) .

رنگ مورد علاقه
1-    اسب سياه ، 2- كهر سير ، 3- كرنگ سير ، 4- كرنگ ، 5- سفيد
- اسب سياه چون كمياب و پرخون تر است مخصوص بزرگان انتخاب مي شده است . لازم به ذكر است رنگ سياه رنگي مغلوب است لذا توليد رنگ سياه مستلزم شجره سياه پدر و مادر كره است . رنگ سفيد رنگ غالب است .
- اسب كرنگ در سرعت شهرت داشته چون معمولاً خبر پيروزيها و فتحها را او مي رسانده است .

خصوصيات اندام شناسي اسب عرب ايران :
معمولاً وضعيت اندام شناسي ،يك اسب در سه بخش سر ، بدن و يال و دم و اندام حركتي مورد بررسي قرار مي گيرد . قد اسب عرب را از سطح زمين تا مرتفع ترين ناحيه جدوگاه 142 تا 149 سانتي متر و گاهي حدود 145 سانتي متر مطرح    كرده اند.

الف ) مشخصات سر :
- پيشاني : معمولاً عريض ، مسطح و يا كمي برجسته است .
- روي بيني : در اسبهايي كه قسمت وسط بيني در مقطع طولي و نماي عرضي ، عرض كمي داشته باشد آن را جمع مي نامند كه برخي نويسندگان اين ويژگي را در اسب عرب مطرح مي كنند ولي يكي از ويژگيهاي اسب عرب در اين ناحيه مقداري فرورفتگي در سطح طولي است و گاهي اوقات هم صاف ديده مي شود ، روي بيني اسب خوزستان عمدتاً صاف است .
- انتهاي بيني و منحزين : در اسب عرب انتهاي بيني به طور واضح برجسته مي باشد و و منحزين كاملاً گشاد و ناصاف مي باشد .
- گوش : معمولاً گوشهاي اسب عرب كوچك هستند . گوش اسب عرب از تركمن كوچكتر است .
- چشم : يكي از ويژگيهاي بارز اسب عرب چشمهاي زيباي آن هستند كه جذابيت و زيبائي خاصي به چهره آن مي بخشند ولي به طور كلي چشمهاي اسب عرب درشت ، گرد و معمولاً حدقه برجسته دارند كه برجستگي حدقه در چشمان اسب عرب از ويژگيهاي شاخص آن است .
- گونه : گونه در اسب عرب مشخص است . معمولاً داراي سطحي گرد است .
- لبها : باريك و متناسب است و زيبائي خاص به چهره مي دهد .
به طور كلي اگر بخواهيم از اختصاصات عمومي و ويژگيهاي اختصاصي ناحيه سر در اسب عرب صحبت كنيم مي توانيم بگوئيم كه اسب عرب سري متناسب با بدن خود دارد كه سر در ناحيه گونه ها عمق زيادي دارد و معمولاً در ناحيه پيشاني در حد فاصل چشمها برجستگي سپر مانندي به نام جبه دارد و در ناحيه لبها و پوزه كمي جمع تر مي شود و كلاً سر فرمي مثلثي شكل پيدا مي كند و در ناحيه دو فك تحتاني فضاي وسيعي وجود دارد كه در اسب خوب اين فاصله منحصر به فرد است .
ب ) مشخصات بدن و يال و دم :
- جدوگاه : معمولاً چون اسب عرب داراي اتصال قوي گردني – سينه اي مي باشد در نتيجه ارتفاع جدوگاه با گردن يكي شده و معمولاً جدوگاه مشخص در اسب عرب به چشم نمي خورد و بصورت پيوسته با گردن بلندي مي يابد.
- كمر : معمولاً زين گاه اسب عرب اندكي پائين تر از سطح كپل و جدوگاه مي باشد كه مقدار اين پائين افتادگي كمر بسيار متناسب با بدن و خوش فرم است .
- كپل : كپل اسب عرب يكي از ويژگيهاي اندام شناسي آن است معمولاً اسب عرب داراي كپل گرد و كاملاً برجسته و بسيار خوش فرم است .
- سينه : اين ناحيه در اسب عرب هم در عرض و هم در طول عمق متناسبي دارد و به خاطر عرض زياد و متناسب آن ناحيه با ناحيه شكم پيوسته به نظر ميرسد . در هر صورت اين عمق متناسب سينه به همراه منخرين گشاد و فاصله زياد دو فك تحتاني ، شرايط تنفسي خوبي را براي اين نژاد فراهم مي سازد . در هر صورت سينه عريض و عضلاني از اختصاصات اين نژاد مي باشد .
- شكم : در اسب عرب شكم به صورت مدور و استوانه اي در امتداد سينه قرار دارد .
- يال و دم : يال و دم بلند و پرپشت در اسب عرب يكي از ويژگيهاي بارز و شاخص اين نژاد مي باشد كه زيبائي و جلوه زيادي به آن مي بخشد . يكي از ويژگيهاي اسب عرب بالا گرفتن دم در هنگام حركت است .

ج ) اندامهاي حركتي :
از شاخص ترين ويژگيهاي اندام حركتي سم هاي سخت ، بزرگ و معمولاً مقطع گرد آنها است . همچنين دستها و پاها كاملاًعضلاني و قلم در اندامهاي حركتي جلو و عقب قطر متناسب و قوي دارند و هم چنين يكي از ويژگيهاي اسب عرب وجود موهايي در پشت ناحيه بخلق است كه به نام  Feather ناميده مي شوند .
همچنين در مفصل خرگوشي (  Hock ) در اسب عرب خميدگي نسبت به بقيه نژادها اندكي بيشتر است ) .
توضيح : يكي از ويژگيهاي اسب عرب در مورد گردن آن است كه معمولاً اسب عرب قوسي در ناحيه گردن دار دكه معمولاً به سر فرمي قوسي شكل يا قويي شكل مي دهد كه اصطلاحاً به آن  Mitbah مي گويند .

تفاوت اساسي ساختار و تركيب بدن اسب عرب با ساير اسبها
اسبهاي دنيا داراي 18 دنده – 6 مهره كمري و 18 مهره دمي مي باشند .
اما اسب عرب داراي 17 دنده – 5 مهره كمري و 16 مهره دمي مي باشند .
اين اختلاف، به تحرك زياد و ناحيه دم حيوان كمك مي كند . ناحيه پشت حيوان كوتاه و تا حدودي مقعر مي باشد .
دست و پاي قوي و بدن جمع و جور جزء صفات خوب اسب عرب است .

علائم مربوط به داغ اسب عرب :
-علائم مربوط به داغ اسب عرب زير نظر سازمان بين المللي  WAHO (  World Arabian Horse Organization ) براي هر كشور تعيين مي شود .
- در كشور ما داغهاي ( 01 ) و ( 03 ) به عنوان داغهاي ثبت شجره بين المللي ، مورد تائيد واقع شده است .

- كدهاي اختصاصي مربوط به داغ اسب عرب :
الف ) كد ( 01 ) اسب عرب خالصي كه متعلق به دولت يا تشكيلات دولتي باشد را با علامت مربوط به داغ ( 01 ) نمايش مي دهند .
ب ) كد ( 02 ) در سال 1978 كه اجلاس سازمان بين المللي WAHO در هامبورگ تشكيل شد خانم مري قره گوزلو نماينده سازمان  WAHO در ايران به همراه خانم پرنيا كه جزء اعضاء هيئت موسسين انجمن سلطنتي اسب ايران بودند ، دراين اجلاس شركت نمودند و تعدادي ازاسبهاي عرب ايران را جهت تائيد و ذكر تبارنامه انها در كتاب بين المللي انساب سازمان WAHO معرفي نمودند . ولي از آنجا كه كنترل كشش و زايش گروهي از اسبان فوق بطور كامل قابل كنترل نبودند ، اعضاء سازمان اعلام نمودند براي اين گروه از اسبها داغ ( 02 ) زده شود تا كنترل زايش و كشش آنها دقيق تر مورد بررسي واقع شود . تعداد اسبهاي فوق 256 راس بود كه از اين تعداد فقط تعداد 9 راس داغ 02 خوردند كه دلايل متعددي موجب اين امر شد و از مهمترين دلايل آن بشرح زيراست :

1 ) گروهي از مالكين فكر مي كردند 02 يعني درجه 2 و در نتيجه ازانجام اين داغ براي اسبهايشان اجتناب ورزيدند .
2 ) گروهي از اسبها در دسترس و قابل مراجعه نبودند .
3 ) انجام عمليات داغ ( 02 ) تا حدودي با انقلاب اسلامي ايران مصادف شد و انجام پيگيريهاي لازم ميسر نگرديد .
از 90 راس اسب داغ دار با كد ( 02 ) فقط 14 راس در انجمن ملي اسب ايران نگهداري مي شدند كه كشش و زايش هاي آنها قابل كنترل بود ونتيجتاً همين 14 راس و زايشهاي بعدي آنها وارد كتاب انساب شدند .

پ ) كد ( 03 ) :
اسب عرب خالصي كه متعلق به بخش يا افراد خصوصي مي باشد با علامت مربوط به داغ ( 03 ) نمايش داده مي شود .
ج ) كد ( 04 ) :
داغ ( 04 ) به اسبي زده مي شود كه پدر و مادر آن اسب عرب خالص ( 01 يا 03 ) باشد و سر ديگر آن اسب بومي ايران باشد . البته اسب بومي ايران غير از اسب تركمن پرورش ايران مي باشد و مي تواند يكي از نژادهاي اسبچه خزر ، كرد و يا دره شوري باشد .  
د) كد ( 05 ) : داغ ( 05 ) به اسب آنگلو عرب زده مي شود ، منظور از اسب آنگلو عرب ، اسبي مي باشد كه از آميزش يك اسب عرب با يك اسب تروبرد حاصل شده باشد .                                      اسب تروبرد + اسب عرب خالص
اسب انگلو عرب (05)
ﻫ ) كد ( 06 ) :
داغ ( 06 ) به اسبي زده مي شود كه يك سر آن اسب آنگلو عرب باشد و سر ديگر آن تروبرد باشد .
و ) كد ( 00 و  KH ) :
گروهي از مالكاني كه موافقت ننمودند به اسبهايشان داغ ( 02 ) زده شود ابتدا داغ ( 00 ) براي اسبهاي انها درتبارنامه ملي در نظر گرفته شد و در صورتيكه موفق مي شدند تبارنامه ، مدون و شجره نامه كاملي را ارائه بنمايند به عنوان اسبهايي كه زايش و كشش انها كنترل گرديده است داغ 00به KH تبديل مي شده است و به معني خوزستان مي باشد .
- به طور كلي كدهاي مربوط به اسب عرب بشرح فوق مي باشند اما علامتگذاري بدن اسب عرب در ايران مطابق الگوي زير انجام مي شود :
عدد اول
سال تولد    
شماره شناسنامه    عدد اول    
IR
عدد دوم
سال تولد        عدد دوم    
( الگوي داغ بدن اسب عرب در ايران ( در سيستم تبار نامه ملي و بين المللي )
نكته 1 : IR به عنوان حروف اول و دوم كلمه IRAN بدين معني كه اسب متعلق به كشور ايران است . در ابتداي الگوي مطرح شده نوشته مي شود .
نكته 2 : حرف اول و دوم كد اسب منظور همان كدهاي مطرح شده 01 تا 06 يا 00  و يا  KH مي باشند كه به ترتيب از چپ به راست ، حرف اول و دوم نوشته مي شود .
نكته 3 : شماره شناسنامه بستگي به تعداد اسبهاي ثبت شده دارد مي تواند يك ، دو و يا سه رقم بيشتر باشد كه در مركز تبارنامه انجمن ملي اسب ايران صادر مي گردد .
نكته 4 : از آنجا كه اسب عرب در طيف بين المللي ارزيابي مي گردد سال تولد آن نيز به سال ميلادي زده مي شود مثلاً از سال 1988 فقط دو عدد آخر يعني 88 قيد مي شود .البته در مورد سه كد بين المللي يعني 01 و 02 و 03 اينطور ميباشد و در مورد بقيه كدها سال تولد به سال شمسي داغ زده مي شود .
-    به طور كلي علائم مربوط به داغ اسب عرب در سراسر جهان يكسان و طبق دستورالعملهاي سازمان بين المللي WAHO مي باشد كه بشرح زير مي باشد :


نماد اعداد در سيستم بين المللي داغ اسب ايران

-    در بين علائم فوق علائم مربوط به اعداد 0 و 1 وجود ندارد كه علامت نمايش اين دو عدد بشرح زير است :
در صورتيكه دو خط عمودي يكسان و موازي رسم نمائيم معرف عدد ( 1 ) مي باشد.
در صورتيكه دو خط افقي يكسان و موازي رسم نمائم معرف عدد ( 0 ) مي باشد .  
به عنوان مثال بدن اسب عرب نشان مي دهد كه اين اسب متعلق به كشور ايران و كد ( 01 ) اسب عرب خالص ( دولتي ) و شماره شناسنامه آن ( 031 ) و تاريخ تولد 1975 ميلادي است .لازم بذكر است تابحال تعداد1522راس داغ ميكروچيپ و1527راس ميكروچيپ شدند.وتابحال حدود 13 راس اسب به اسپانيا وهلند صادر شده است.

محل داغ اسب عرب
محل زدن داغ اسب عرب براي كدهاي 01 و 03 و 02 در ناحيه گردن در طرف راست يا چپ بسته به آنكه يال به كدام سمت افتاده باشد ، در زير يال مي باشد .
- براي بقيه كدها معمولاً ناحيه شانه در طرف چپ بدن ميباشد .

عيوب پرورش اسب عرب در ايران :
1-    عدم نظارت صحيح بر واردات سيلمي هاي خارجي .
2-    هدفمند نبودن كشش ها و تلاقي ها .
3-    نداشتن كانون قوي كه با اهداف اصلاح نژادي توليد كنندگان را به سمت خاصي سوق دهد .
4-    عدم توجه به اسبان اصيل خوزستان به عنوان ذخاير ژنتيكي اين نژاد .
5-    عدم تدوين كتاب انساب يا  Stud book از سال 1999 به بعد (يعني حدود10سال است كه كتابي چاپ نشده است ) .

راهكار براي اسب عرب :
بيشترين توصيه بر اين است كه اين جمعيت به شكل فعلي كه داراي هويتي خاص خود مي باشد به عنوان ميراث ايران حفظ شود و در ارتباط با تطبيق دادن آن به هرگونه استاندارد بين المللي ، انتخاب در اين جمعيت بايد بر اساس معيارهاي فيزيكي مناسبي صورت گيرد كه قابل قبول براي هر اسب بي عيب و با ساختار خوب باشند و بخاطر داشته باشيم كه نبايد قابليت اسبهاي عرب از بين بروند . يقيناً چنين اقدامي نياز به وقت زياد دارد .

بنابراين نژاد بومي بايد به طور دقيق ، مطمئن و ارزشمند بررسي شود و سپس با مشخص نمودن اهداف پرورش ، با بكارگيري روشها و متدهايي كه مناسب بودن آنها در امر انتخاب ثابت شده است .

نهايتاً نتايجي كسب گردد كه رضايت توليد كنندگان و عموم را جلب نمايد .
جمعيت اسب عرب فعلي در ايران در استانهاي خوزستان – يزد – اصفهان – تبريز – همدان – كرمانشاه – تهران – خرم آباد مي باشد ولي عمده آن يزد و خوزستان است .

آمار كتاب حدود 0 200ولي از سال 1999 تا بحال بالغ بر 3000 آمار اسب است كه از اين تعداد حدود 1500 تا 2000 زنده موجود است .
2- به علت كشش زياد از مبارك و با توجه به غالب بودن رنگ سفيد ، اگر كسي توليد اسب عرب سياه داشته باشد يك پله بالاتر از ديگران است .
حفظ نژادهاي ايراني و عدم تلاقي آنها با اسبان وارداتي .
تشكيل انجمن اسب عرب .
فعال نمودن انجمن و انجام كليه امور اسب عرب با نظارت فدراسيون .

اختصاصی دنیای اسب

 

]]>
irhorseworld@gmail.com (مدیر سایت) نژادهای اسب Tue, 08 Mar 2011 02:56:59 +0000